بته جقه چیست؟ + آشنایی با انواع بته جقه
نویسنده: علیرضا کمالی - تیم محتوایی ترمه سرای زیبا | مدت زمان مطالعه: 1 دقیقه
بسیاری از پژوهشگران هنرهای باستانی متعقد هستند که طرح بته جقه از تلفیق تصویر غنچه و درخت سرو پدید آمده است و بهعنوان سنبلی از زندگی جاودان در آیین زرتشتی است.
ممکن است تاکنون برایتان سوال شده باشد که «بته جقه چیست؟» میگوییم؛ بته جقه نقش و نگارهای تزئینی که مشابه سرو خمیده است که در قالیبافی و اکثر هنرهای ایرانی و صنایع دستی کاربرد دارد.
بکارگیری از بته جقه در زمانهای متفاوت تاریخ نمادهای مختلفی مثل تکامل، سرو سرافکنده و عدد چهار را داشته است. بته جقهها برپایه شکلشان به انواع مختلفی مثل کردستانی و بته قهر و آشتی دسته بندی میشوند.
به همین دلیل در این مقاله قصد داریم بطور کامل پیرامون بته جقه صحبت کنیم؛ پس حتما تا انتهای مقاله همراه ما باشید.
| عنوان | توضیح |
|---|---|
| بته جقه چیست؟ | نقش و نگارهای تزئینی شبیه سرو خمیده که در قالیبافی و صنایع دستی ایرانی استفاده میشود. |
| نمادها و سنبلها |
سرو سرافکنده: نماد فروتنی و ایستادگی در برابر ناملایمات. عدد چهار: نمای بته جقه مشابه یک چهارم دایره است. تکامل: برخی بته جقه را نشانه تکامل دایره به طرح مقدس میدانند. طوطی مقدس هندی: استفاده در شالهای کشمیری، نماد طوطی مقدس هندی. |
| انواع بته جقه |
کردستانی: در قالیهای کردی، چهار جفت بته جقه قرینه با قاب بین آنها. مادر و بچه: دو بته کوچک و بزرگ کنار هم یا در هم تنیده. قهر و آشتی: بتهها در جهت مخالف هم قرار دارند. میری: شبیه درخت کاج، اولین بار در قالی میری منطقه سربند استفاده شد. خرقهای: شبیه کاج بزرگ با شاخههای پرگل، کاربرد در حواشی فرش و گلیم. |
| کاربردها در هنر ایرانی |
دوخت روی پارچه: ترمه، سرمهدوزی و سایر دوختها. قالیبافی: بتههای میری و کردستانی در فرشهای سنتی. کاشیکاری: استفاده از بته جقه و اسلیمی در پوشش سطوح. زریبافی: دوخت با ابریشم و گلابتون بدون گره. قلمکاری: استفاده از طرحهای بته جقه روی پارچه و سفره. |
| اصالتبخشی به منزل | استفاده از ترمه و رومیزی با طرح بته جقه، نمایی ایرانی و اصیل به دکوراسیون منزل میدهد. |
بته جقه نماد و سنبل چیست؟
بهره گیری از طرحهای مختلف بته جقه در دوران مختلف تاریخ نمادهای متفاوتی داشته است.
بته جقه در زمان و مکانهای مختلف ایران سنبلی از سرو سرافکنده، عدد چهار، تجسمی از طوطی مقدس هندی و نماد تکامل است. در ادامه مقاله به بررسی نماد وسنبل های مختلف بته جقه می پردازیم:
- سرو سرافکنده: در کشور عزیزمان ایران، سرو نماد و سنبلی از فروتنی و تواضع است. اگر به طرح بته جقه توجه کنید شکلی شبیه به سرو سرافکنده را در آن مشاهده می کنید. همچنین این طرح های بته جقه میتواند سنبلی از ایستادگی در مقابل ناملایمت زندگی نیز باشد.
- عدد چهار: از آنجایی که نمای بته جقه مشابه یک چهارم دایره است آن را سنبلی از عدد ۴ میدانیم.
- تکامل: برخی بته جقه را بهعنوان سنبلی از تکامل دایره به طرحی مقدس میدانند.
- طوطی مقدس هندی: ازآنجاییکه بته جقه در انواع مختلف شالهای کشمیری استفاده میشود، برخی از افراد خارج نشین آن را سنبلی از طوطی مقدس هندی میدانند.
The original Persian droplet-like motif — the boteh or buta — is thought to have been a representation of a floral spray combined with a cypress tree, a symbol of life and eternity.
به نقل از garlandmag
<<نقش اصیل ایرانی بته جقه، که به شکل قطرهمانند است، نمادی از شاخهی گل درهمآمیخته با درخت سرو دانسته میشود؛ درختی که نشانهی زندگی و جاودانگی است.>>
نتیجتا اگر به دنبال سنبل قالی یا رومیزی ترمه خود هستید؛ باید بدانید نماد طرحهای بته جقه در طی دوران مختلف و کشورهای مختلف با همدیگر متفاوت است.
<<ما در مقاله ای به تا 100 راهنمای خرید روتختی عروس + 6 نکته مهم در زمان خرید پرداخته ایم، پیشنهاد میکنم حتما ان را مطالعه بفرمایید>>
انواع بته جقه و بررسی کاربرد بته جقه
از نقش بته جقه برای نقاشی روی پارچه و در قالیبافیها از آن استفاده میکنند. همچنین در رومیزی ترمه نیز از بته جقه استفاده میشود.
اگر تاکنون برایتان سوال شده که «ترمه چیست» و «تفاوت ترمه و بته جقه چیست؟» باید بگوییم؛ ترمه در واقع پارچهای ارزشمند از جنس ابریشم یا پشم است.
در نتیجه ترمه به نوعی پارچه و بته جقه بهعنوان نمایی تزئینی شناخته میشود. اگر قصد دارید که در نقاشی خود از طرحهای بته جقه یا دیزاین کردن طرح قالی خود استفاده کنید، باید با انواع طرحهای بته جقه آشنا شوید. در ادامه این مقاله به بررسی طرحها و شکلهای بته جقهها می پردازیم.
کاربرد بته کردستانی | بکارگیری در قالی کردی
کاربرد بته کردستانی | بکارگیری در قالی کردیبته جقه کردستانی کاربرد فراوانی در دیزاین قالیهای کردی دارد؛ ازاینرو با نام بته جقه کردستانی خوانده میشود.
قالی کردستانی از چهار جفت بته جقه بهصورت قرینه تشکیل شده است که بین هر جفت از بته جقه طرحی از قاب وجود دارد. همچنین علاوهبر قالی کردستانی، این نقوش را ممکن است روی رانر رومیزی نیز مشاهده کنید.
طرح بتههای مادر و بچه؛ تلفیق دو بته کوچک و بزرگ در کنارهمدیگر
بتههای مادر بچه به نقوشی میگویند که دو بته جقه کوچک و بزرگ در مجاورت هم قرار بگیرند.
گاهی این بتههای بزرگ و کوچک در همدیگر تنیده میشوند؛ در این طرح، بته جقه کوچک یا قسمتی از آن داخل بته جقه بزرگ قرار میگیرد. بته جقههای مادر بچه معمولا در رومیزی و رانر و جانماز ترمه دیده میشوند.
بته قهر و آشتی؛ قرار گیری بته جقهها مخالف جهت یکدیگر
عموما در قالیها و رومیزیها بته جقهها را به نوعی طراحی و اجرا میکنند که بتهها فارغ از یکدیگر و در یک ردیف مخصوص قرار دارند.
همچنین عموما سر بتهها را بهصورت یک شکل در قالیها و رومیزیها استفاده میکنند اما در بته قهر و آشتی، بته جقهها در سویی مخالف هم قرار دارند؛ ازاینرو نام این بتهها بته قهر و آشتی اسم گذاری شده است.
از نقش بته میری برای اولین بار در قالی میری استفاده کردند
شکل بته جقه های میری مشابه درخت کاج است.
علت اسم گذاری این بتهها این است که برای اولین بار این شکل از بته جقهها را در «قالی میری» در منطقه سربند، استفاده نمودند؛ بنابراین اگر طرح بته جقه رومیزی شیک و جدید شما مشابه درخت کاج است؛ بدانید که این طرح جذاب را با نام «بته میری» می شناسند.
بته خرقهای | نمایی مشابه کاج بزرگ با شاخههای پر گل
بته خرقهای مثل بته میری مشابه یک کاج بزرگ است. تفاوت این نوع بته جقه با بته میری در این است که در داخل بته خرقهای شاخههایی پرگل وجود دارد.
عمده کاربرد بتههای خرقی، میری و کردستانی در حواشی و اطراف فرش، گلیم و قالی بوده و بتههایی مثل مادر بچه را غالبا در انواع رومیزی مخمل، ترمه و رانرها مشاهده میکنید.
کاربرد بته جقه در کدام هنر ایرانی استفاده میشود؟
باتوجهبه اصالت ایرانی طرح بته جقه، از این نقش در اکثر هنرهای ایرانی مثل صنایع دستی استفاده میشود. در ادامه این مقاله به بررسی کاربرد بته جقه در صنایع دستی مختلف می پردازیم.:
- انواع دوخت روی پارچه: بهره گیری از طرح بته جقه روی انواع دوختها مثل سرمه دوزی و ترمه کاربرد فراوانی دارد.
- قالی بافی: بهره گیری از طرح بته میری و ردستانی کاربرد فراوانی در قالیبافی و فرشهای سنتی ایرانی دارد.
- کاشیکاری: کاشیکاری هنر پوشاندن سطوح با کاشیهای به نقش اسلیمی و بته جقه است.
- زری بافی: در این هنر از تار و پودهای ابریشم و گلابتون برای دوخت پارچه (بدون هیچ گرهای) استفاده میشود. طرحهای بته جقه از نقوش پرکاربرد در هنر زریبافی است.
- قلمکاری: به هنری قلمکاری گویند که در آن باسمه را بر روی پارچه می زنند. در این هنر از انواع مختلف طرحهای بته جقه برای سفره و تهیه سفره قلمکار استفاده میشود.
نقوش بته جقه در بیشتر صنایع دستی و هنرهای ایرانی مثل قالی بافی، انواع دوخت روی پارچه، کاشیکاری، زربافی و قلمکاری استفاده میشود.
<< ما در مقاله ای به 0 – 100 راهنمای خرید رومیزی ترمه پرداخته ایم، در صورت تمایل می توانید آن را مشاهده کنید.>>
اصالت بخشیدن به منزل با خرید ترمه با طرح بته جقه
بته جقه نقوشی مشابه درخت سرو یا کاج دارد که انواع متفاوتی مثل بت کردستانی، مادربچه، بته قهر و آشتی، خرقهای و میری دارد.
از این بتهها در هنرهای با اصالت ایرانی مثل قالی بافی، کاشیکاری، زری بافی، قلمکاری و انواع دوخت روی پارچه استفاده میشود.
نماد بته جقه در کلیه زمان ها متفاوت بوده است؛ سرو سرافکنده، عدد چهار، نماد تکامل و طوطی مقدس هندی از اصلی ترین نمادهای این نقوش زیبای ایرانی است.
در صورت داشتن هرگونه سوال می توانید سوال خود را در زیر کامنت کرده و یا با کارشناسان ترمه سرای زیبا در ارتباط باشید و درصورتی که قصد دارید تابلو ترمه یا رومیزی ترمه و یا روتختی ترمه خریداری کنید به صفحه فروشگاه مراجعه کنید.
سوالات متداول
بته جقه چیست؟
بته جقه نقوش و نگارههای تزئینی شبیه سرو خمیده است که در قالیبافی و صنایع دستی ایرانی کاربرد دارد.
نمادها و سنبلهای بته جقه کدامند؟
بته جقه میتواند نماد سرو سرافکنده، عدد چهار، تکامل و طوطی مقدس هندی باشد و در زمانها و مکانهای مختلف ایران متفاوت است.
انواع بته جقه و کاربردهای آن چیست؟
بته جقه انواع مختلفی دارد مثل کردستانی، مادر و بچه، قهر و آشتی، میری و خرقهای و در هنرهای ایرانی مانند قالیبافی، دوخت روی پارچه، کاشیکاری، زریبافی و قلمکاری استفاده میشود.